სამართლებრივი ინფორმაცია ვებსაიტზე საქართველოში: რა უნდა მიუთითოთ

საქართველოში ელექტრონული კომერციის შესახებ კანონი მომსახურების მიმწოდებელს ავალდებულებს, რომ საკუთარი თავის შესახებ გარკვეული ინფორმაცია ვებსაიტზე მუდმივად და ადვილად ხელმისაწვდომი იყოს. ასეთ გვერდს ქართულ სამართალში ფიქსირებული სახელწოდება არ აქვს: esn.ge-ზე მას „სამართლებრივი ინფორმაცია“ ჰქვია, ხოლო კანონი „მომსახურების მიმწოდებლის შესახებ ინფორმაციაზე“ საუბრობს.

ეს მნიშვნელოვანია ორი მიზეზით. პირველი: კლიენტს უნდა შეეძლოს გაიგოს, ვისთან აფორმებს გარიგებას. მეორე: ინფორმაციის არარსებობა ან უზუსტობა მიმწოდებლის პასუხისმგებლობის საკითხია. ამ სტატიაში კანონის ტექსტზე დაყრდნობით განვიხილავთ, ვის ეხება ვალდებულება, რა უნდა მიუთითოთ, როგორ უნდა მიუთითოთ ფასები და რა ენაზე, ასევე რა მოხდება, თუ მოთხოვნები არ სრულდება.

არსებობს თუ არა საქართველოში ასეთი ვალდებულება?

დიახ. საქართველოს კანონი „ელექტრონული კომერციის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტმა თბილისში 2023 წლის 13 ივნისს ხელი მოაწერა (№ 3110-XIმს-Xმპ). კანონის 25-ე მუხლის მიხედვით, იგი გამოქვეყნებისთანავე ამოქმედდა, გარდა მე-4–23-ე მუხლებისა, რომლებიც გამოქვეყნებიდან 190 დღის შემდეგ ამოქმედდა. სწორედ მე-4 მუხლი შეიცავს ინფორმაციის მოწოდების ვალდებულებას. კონკურენციისა და მომხმარებლის სააგენტოს ცნობით, კანონი 2024 წლიდან სრულად არის დანერგილი.

ვის ეხება კანონი. პირველი მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, კანონი ვრცელდება „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად საქართველოში რეგისტრირებულ მეწარმეებსა და უცხოური კომპანიების ფილიალებზე.

რას ნიშნავს „კომერციული მომსახურება ინტერნეტით“. მეორე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი მას განმარტავს როგორც მომსახურების შორიდან, ელექტრონული საშუალებებით, ანაზღაურების სანაცვლოდ და მომსახურების მიმღების ინდივიდუალური მოთხოვნით გაწევას. „შორიდან“ ნიშნავს, რომ მხარეები ერთდროულად ერთსა და იმავე ადგილას არ იმყოფებიან.

ვინ არის მომსახურების მიმწოდებელი. მეორე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით ეს არის ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც ინტერნეტით კომერციულ მომსახურებას უწევს სხვას. ანუ კანონი ეხება არა მხოლოდ შპს-ებს, არამედ ინდივიდუალურ მეწარმეებსაც.

ვის იცავს კანონი. მომსახურების მიმღები (მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი) შეიძლება იყოს როგორც ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც მომსახურებით პროფესიული ან სხვა მიზნით სარგებლობს, ისე ფიზიკური პირი, რომელიც მეწარმეობისა და პროფესიული საქმიანობის მიღმა მოქმედებს. ამრიგად, დაცულია როგორც ბიზნესმომხმარებელი, ისე კერძო მომხმარებელი.

რაც შეეხება ფარგლებს: კანონის ტექსტი კონკრეტულ განმარტებებს ეყრდნობა — მომსახურება შორიდან, ელექტრონულად, ანაზღაურებით და ინდივიდუალური მოთხოვნით. ამ ფარგლებს მიღმა დასკვნების გაკეთებას თავს ვიკავებთ. თუ არ ხართ დარწმუნებული, ხვდებით თუ არა კანონის მოქმედების სფეროში, ეს ცალკე უნდა შეფასდეს.

ხუთი სავალდებულო მონაცემი

მე-4 მუხლის პირველი პუნქტი ამბობს, რომ მომსახურების მიმწოდებელი ვალდებულია უზრუნველყოს მომსახურების მიმღებისთვის მიმწოდებლის შესახებ „სულ მცირე“ შემდეგი ინფორმაციის მუდმივად და ადვილად ხელმისაწვდომობა:

1. საფირმო სახელწოდება და სამართლებრივი ფორმა;
2. მისამართი;
3. ელექტრონული ფოსტის მისამართი და სხვა საკონტაქტო ინფორმაცია;
4. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში რეგისტრირებული შესაბამისი საიდენტიფიკაციო ნომერი ან პირადი ნომერი;
5. სალიცენზიო ან/და სანებართვო მოწმობის ნომერი ან ლიცენზიის/ნებართვის რეგისტრაციის მონაცემები, მისი მოქმედების ვადა და გამცემი ორგანოს დასახელება — თუ ასეთი არსებობს.

ბოლო პუნქტი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ეხება თქვენ, თუ თქვენი საქმიანობა ლიცენზიას ან ნებართვას მოითხოვს. დანარჩენი ოთხი მონაცემი ყველა მიმწოდებელმა უნდა მიუთითოს. სიტყვები „სულ მცირე“ გვაჩვენებს, რომ ჩამონათვალი მინიმუმია და მეტი ინფორმაციის მითითება არავის ეკრძალება.

„მუდმივად და ადვილად ხელმისაწვდომი“ პრაქტიკაში ნიშნავს, რომ მონაცემები არ უნდა იყოს დამალული შეკვეთის პროცესში და არ უნდა ჩნდებოდეს მხოლოდ გარკვეულ გვერდზე. ყველაზე მარტივი გზაა საიტის ყველა გვერდიდან ხელმისაწვდომი ბმული, მაგალითად, გვერდის ქვედა ნაწილში. ეს ჩვენი რეკომენდაციაა და არა კანონის ციტატა; კანონი მხოლოდ მუდმივ და მარტივ ხელმისაწვდომობას ითხოვს.

პასუხისმგებლობა. მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტით მიმწოდებელი პასუხისმგებელია ამ მუხლით განსაზღვრული ინფორმაციის სიზუსტესა და ხელმისაწვდომობაზე. ამიტომ მხოლოდ გვერდის გამოქვეყნება საკმარისი არ არის: თუ მისამართი შეიცვალა, ელფოსტა აღარ მუშაობს ან ლიცენზიის ვადა გაუვიდა, მონაცემები განახლებას საჭიროებს.

რეალური მაგალითი. esn.ge-ს სამართლებრივი ინფორმაციის გვერდზე ქართულ ენაზე, სათაურით „სამართლებრივი ინფორმაცია“, არის განყოფილება „მომსახურების მიმწოდებელი“ — ზუსტად ის ტერმინი, რომელსაც კანონი იყენებს. განყოფილებაში მითითებულია საფირმო სახელწოდება და სამართლებრივი ფორმა (epicsoft LLC), მისამართი თბილისში, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო როგორც სარეგისტრაციო ორგანო, საიდენტიფიკაციო ნომერი და ელექტრონული ფოსტის მისამართი. ეს არის მხოლოდ მაგალითი იმისა, როგორ შეიძლება ამ მონაცემების გამოსახვა, და არა კანონთან შესაბამისობის დადასტურება.

ფასები: ყველა ხარჯი დეტალურად

მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი ფასებსაც ეხება. მომსახურების ღირებულება მკაფიოდ და გასაგებად უნდა იყოს მითითებული და უნდა მოიცავდეს დეტალურ ინფორმაციას მასში გათვალისწინებული ყველა ხარჯის შესახებ, მათ შორის მიტანის ღირებულებისა და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა გადასახადების თაობაზე.

პრაქტიკული შედეგი ასეთია: კლიენტმა ფასის დანახვისას უნდა გაიგოს, რას გადაიხდის სინამდვილეში. თუ ფასს დაემატება მიტანა ან გადასახადი, ეს ფასთან ერთად უნდა იყოს ნათქვამი და არა მხოლოდ შეკვეთის ბოლო ნაბიჯზე გამოვლენილი.

მაგალითად, epicsoft networks-ის ვებსაიტების შეთავაზებაში ფასი ასეა მითითებული: „თვეში $5-დან, დღგ-ს გარდა (საქართველოში 18%, საზღვარგარეთ 0%)“. აქედან ჩანს, რომ დღგ ფასში არ შედის და რომ მისი განაკვეთი კლიენტის ადგილმდებარეობაზეა დამოკიდებული. დაახლოებით ასე შეგიძლიათ თქვენი ფასების ჩაწერაც: ფასი, გადასახადი, მისი განაკვეთი და, საჭიროების შემთხვევაში, მიტანის ღირებულება.

ენა: ქართული სავალდებულოა

ინფორმაცია ყოველთვის ქართულად უნდა იყოს მოწოდებული. KPMG Georgia-ს კანონის მიმოხილვაში წერია, რომ ინფორმაცია ყველა შემთხვევაში ქართულ ენაზე უნდა მიეწოდოს, თუმცა მიმწოდებელს შეუძლია დამატებით უცხო ენაც გამოიყენოს.

თუ თქვენი საიტი ინგლისურ, რუსულ ან გერმანულ ენაზეც არის, ეს პრობლემა არ არის. მთავარია, რომ ქართული ვერსია არსებობდეს და სრული იყოს. მხოლოდ უცხოენოვანი სამართლებრივი ინფორმაცია ამ მოთხოვნას არ აკმაყოფილებს.

სამართლებრივი ინფორმაციის მიღმა

სამართლებრივი ინფორმაცია მხოლოდ ერთ-ერთი ვალდებულებაა. თუ ონლაინ მომხმარებლებს ყიდით, გაითვალისწინეთ კიდევ ორი სფერო.

ინფორმაცია გარიგებამდე. „მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტით, ხელშეკრულების დადებამდე მოვაჭრემ მომხმარებელს საქართველოს ეროვნულ ენაზე, მკაფიოდ და გასაგებად უნდა მიაწოდოს სარწმუნო და სრული ინფორმაცია. მათ შორის: საქონლის ან მომსახურების დასახელება და არსებითი მახასიათებლები, მოვაჭრის ვინაობა (სახელი) და მისამართი (იურიდიული მისამართი) და, საჭიროების შემთხვევაში, ელფოსტა, ფაქსი და ტელეფონის ნომრები სწრაფი და ეფექტიანი კომუნიკაციისთვის. სააგენტოც აღნიშნავს, რომ მიმწოდებელმა ხელშეკრულების დადებამდე მკაფიოდ, სრულად და გასაგებად უნდა მიაწოდოს მომხმარებელს ყველა საჭირო ინფორმაცია, მათ შორის საფირმო სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა, საკონტაქტო მონაცემები და საიდენტიფიკაციო ნომერი.

რეკლამა. ელექტრონული კომერციის კანონი ცალკე ცნებას იცნობს — „კომერციული შეტყობინება“. მე-2 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ეს არის საქონლის ან მომსახურების შეთავაზება ელექტრონული საშუალებებით ან შეტყობინებების გაგზავნა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ეხმარება საქონლის, მომსახურების ან ფიზიკური თუ იურიდიული პირის პოპულარიზაციას. ამ კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის დარღვევის შემთხვევაში მომსახურების მიმღებს შეუძლია სააგენტოს მიმართოს. ამ პუნქტის შინაარსს აქ დეტალურად არ განვიხილავთ; იხილეთ კანონის ტექსტი ან მიმართეთ იურისტს. დამატებით, „რეკლამის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, რეკლამა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე უნდა გავრცელდეს ოფიციალურ ენაზე.

თუ თქვენი საიტი პირად მონაცემებსაც ამუშავებს და მათ საზღვარგარეთ გადაგზავნის, ეს ცალკე სამართლებრივი საკითხია. ამის შესახებ იხილეთ სტატია მონაცემთა გადაცემა საზღვარგარეთ საქართველოს კანონმდებლობით.

ზედამხედველობა და შედეგები

მომსახურების მიმღებს უფლება აქვს სააგენტოს მიმართოს, თუ მიმწოდებელი არ ასრულებს კანონის მე-4 მუხლით ან მე-5 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს ან არღვევს მე-8–მე-10 მუხლებს. ანუ საიტზე სავალდებულო ინფორმაციის არარსებობა ან უზუსტობა შეიძლება კლიენტის საჩივრის საფუძველი გახდეს.

კანონი ჯარიმასაც ითვალისწინებს და მისი ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს მიმწოდებლის წინა ფინანსური წლის წლიური ბრუნვის 2 პროცენტს. რა ვითარებაში ეკისრება ჯარიმა, ან რას გადაწყვეტს სააგენტო კონკრეტულ შემთხვევაში, ამ სტატიაში არ განვიხილავთ — აქ მხოლოდ ზედა ზღვარია მითითებული.

შემოწმების სია თქვენი საიტისთვის

• ხელმისაწვდომია თუ არა სამართლებრივი ინფორმაციის გვერდი საიტის ყველა გვერდიდან?
• მითითებულია თუ არა საფირმო სახელწოდება და სამართლებრივი ფორმა?
• ჩანს თუ არა მისამართი, ელფოსტა და სხვა საკონტაქტო მონაცემები?
• ემთხვევა თუ არა მითითებული საიდენტიფიკაციო ან პირადი ნომერი რეესტრის მონაცემებს?
• თუ საქმიანობა ლიცენზიას ან ნებართვას მოითხოვს: მითითებულია თუ არა ნომერი, მოქმედების ვადა და გამცემი ორგანო?
• ფასებში ჩანს თუ არა მიტანა, გადასახადები და დღგ-ს განაკვეთი?
• არის თუ არა ყველა ეს ინფორმაცია ქართულ ენაზე? უცხო ენები მხოლოდ დამატებაა.
• გადაამოწმებთ თუ არა მონაცემებს, როცა მისამართი, ელფოსტა ან ლიცენზია იცვლება?

როგორ აკეთებს ამას epicsoft

esn.ge-ს საიტზე სამართლებრივი ინფორმაცია საიტის ყველა ენაზეა, ქართულის ჩათვლით, და მასში მითითებულია საფირმო სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა, მისამართი, სარეგისტრაციო ორგანო, საიდენტიფიკაციო ნომერი და ელფოსტა. შეთავაზების გვერდზე ფასი დღგ-სთან ერთადაა აღწერილი. კლიენტებისთვის საიტებს ვქმნით ქართულ, ინგლისურ, რუსულ ან გერმანულ ენაზე; დეტალები იხილეთ ვებსაიტების გვერდზე.

მნიშვნელოვანი შენიშვნა

ეს ტექსტი აჯამებს სამართლებრივ ვითარებას 2026 წლის ნოემბრის მდგომარეობით. იგი ზოგად ინფორმაციას გვაწვდის და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

წყაროები

• ელექტრონული კომერციის შესახებ საქართველოს კანონი (ინგლისური ვერსია, PDF): ხელმოწერის თარიღი და ნომერი, მოქმედების სფერო (მუხ. 1), განმარტებები (მუხ. 2), მე-4 მუხლის მოთხოვნები, ძალაში შესვლა (მუხ. 25)
• ელექტრონული კომერციის შესახებ საქართველოს კანონი (ქართული ტექსტი): მე-4 მუხლის ქართული ტექსტი, პასუხისმგებლობა სიზუსტესა და ხელმისაწვდომობაზე, სააგენტოსთვის მიმართვის უფლება, ჯარიმის ზედა ზღვარი
• კონკურენციისა და მომხმარებლის სააგენტოს ცნობა: კანონის სრული დანერგვა 2024 წლიდან, ინფორმაციის მოწოდება ხელშეკრულებამდე
• KPMG Georgia კანონის შესახებ: ინფორმაცია ქართულად, დამატებით უცხო ენაზე
• მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ საქართველოს კანონი: მე-5 მუხლის პირველი პუნქტი, ინფორმაცია ხელშეკრულებამდე
• რეკლამის შესახებ საქართველოს კანონი: რეკლამა ოფიციალურ ენაზე
• esn.ge — სამართლებრივი ინფორმაცია, ინგლისური ვერსია: მაგალითი, როგორ შეიძლება მიმწოდებლის მონაცემების მითითება
• esn.ge — სამართლებრივი ინფორმაცია: ქართული ვერსია, განყოფილება „მომსახურების მიმწოდებელი“
• epicsoft networks — ვებსაიტები: ფასი დღგ-ს მითითებით, საიტის ენები